fa حق بر مقاومت: بازاندیشی در مفهوم نافرمانی مدنی و مشروعیت آن در بستر فلسفه حقوق تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:14px;"><span style="line-height:2;"><strong><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#00000a"><span lang="FA"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt">نافرمانی مدنی به‌عنوان یکی از ابزارهای مقاومت در برابر بی‌عدالتی و قوانین ناعادلانه، از دیرباز در تاریخ فلسفه و حقوق مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. این پژوهش با هدف تحلیل مفهومی و بررسی مشروعیت نافرمانی مدنی در نظام‌های حقوقی مدرن، به بررسی دیدگاه‌های مختلف فلسفی و حقوقی در این زمینه می‌پردازد. با توجه به افزایش اعتراضات اجتماعی و جنبش‌های مدنی در سراسر جهان، بازاندیشی در مفهوم حق بر مقاومت و ارزیابی جایگاه آن در فلسفه حقوق، امری ضروری به نظر می‌رسد. این مطالعه به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. ابتدا به بررسی تاریخی و فلسفی نافرمانی مدنی از نظریات کلاسیک مانند جان لاک، روسو و هابز تا دیدگاه‌های معاصر پرداخته و سپس رابطه بین نافرمانی مدنی و عدالت اجتماعی و حقوق بشر تحلیل می‌شود. مطالعه نشان می‌دهد که نافرمانی مدنی همواره نقش مهمی در به چالش کشیدن نظام‌های حقوقی ناعادلانه و دفاع از حقوق انسانی ایفا کرده است. در نظام‌های دموکراتیک، مشروعیت نافرمانی مدنی تا حد زیادی پذیرفته شده است، به‌ویژه هنگامی که نافرمانی به دنبال اصلاح قوانین ناعادلانه باشد. از سوی دیگر، در نظام‌های استبدادی، نافرمانی مدنی غالباً با سرکوب شدید مواجه شده است، اما همچنان به‌عنوان یک ابزار کلیدی برای مبارزه با بی‌عدالتی باقی مانده است. این پژوهش نشان می‌دهد که نافرمانی مدنی، با وجود چالش‌ها و محدودیت‌ها، می‌تواند به‌عنوان یکی از حقوق مشروع فردی در برابر قوانین ناعادلانه تلقی شود. از منظر فلسفه حقوق، نافرمانی مدنی نه‌تنها یک عمل قانونی یا اخلاقی، بلکه یک حق انسانی برای مقاومت در برابر بی‌عدالتی است. درنتیجه، برای حفظ عدالت اجتماعی و دفاع از حقوق بشر، نافرمانی مدنی باید در چارچوب‌های قانونی مورد بازنگری و حمایت قرار گیرد.</span></span></span><span lang="FA"><span style="background:yellow"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.1pt"></span></span></span></span></span></span></span></span></strong></span></span><br> &nbsp; <span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><strong><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#00000a"><span style="letter-spacing:-.1pt">Civil disobedience as one of the means of resistance against injustice and unjust laws has long been discussed in the history of philosophy and law. With the aim of conceptual analysis and investigation of the legitimacy of civil disobedience in modern legal systems, this research investigates different philosophical and legal perspectives in this field. Considering the increase of social protests and civil movements around the world, rethinking the concept of the right to resistance and evaluating its place in the philosophy of law seems necessary. This study was conducted using a descriptive-analytical method. First, the historical and philosophical study of civil disobedience from classical theories such as John Locke, Rousseau and Hobbes to contemporary perspectives is analyzed, and then the relationship between civil disobedience and social justice and human rights is analyzed. The study shows that civil disobedience has always played an important role in challenging unjust legal systems and defending human rights. In democratic systems, the legitimacy of civil disobedience is widely accepted, especially when the disobedience seeks to reform unjust laws. On the other hand, in authoritarian regimes, civil disobedience is often met with severe repression, but remains a key tool for fighting injustice. This research shows that civil disobedience, despite its challenges and limitations, can be considered as one of the legitimate rights of an individual against unjust laws. From the perspective of the philosophy of law, civil disobedience is not only a legal or moral act, but also a human right to resist injustice. As a result, to maintain social justice and defend human rights, civil disobedience should be reviewed and supported in legal frameworks.</span><span style="background:yellow"><span style="letter-spacing:-.1pt"></span></span></span></span></span></strong></span></span><br> &nbsp; حقوق بر مقاومت, نافرمانی مدنی, عدالت اجتماعی, حقوق بشر, فلسفه حقوق. rights to resistance, civil disobedience, social justice, human rights, philosophy of law. 1 22 http://philosophylawjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-56-1&slc_lang=fa&sid=1 Navid Zamaneh Ghadim نوید زمانه قدیم Navid.zamaneh@roshdiyeh.ac.ir/navid.zamani90@gmail.com 1003194753284600237 1003194753284600237 Yes Roshdiyeh Institute of Higher Education,Tabriz,Iran. موسسه آموزش عالی رشدیه،تبریز،ایران. Aram Abbaspour jalali آرام عباسپور جلالی aram.abbaspour@gmail.com 1003194753284600238 1003194753284600238 No Roshdiyeh Institute of Higher Education,Tabriz,Iran. موسسه آموزش عالی رشدیه،تبریز،ایران.