fa رهیافتی به فلسفه تعلیلی حقوق با الهام از کتاب علل‌الشرایع شیخ صدوق (مطالعه موردی حق مهر زنان) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="letter-spacing:-.1pt">بخش قابل توجهی از حقوق ایران برگرفته از فقه شیعه و بر مبنای ادله‌ای است که از آنها به ادله اربعه یعنی کتاب، سنت، عقل و اجماع یاد می‌شود. در اجتهاد سنتی حتی اجتهادی که از پارادایم اصولی پیروی می‌شود، غالباً اگر نگوییم به طور کامل، علت یا علت‌های تکالیف و حقوق جستجو نمی‌شود. رویه بر این است که نص شرعی رسیده از شارع مورد بررسی عمیق سندی و دلالی قرار می‌گیرد و طبق قواعدی شناخته‌شده، برای کشف حکم مورد استناد قرار می‌گیرد. این در حالی است که در نظر گرفتن فلسفه ورای نص تأثیر زیادی بر فهم متن و کشف مقصود واقعی شارع می‌نماید. زین‌رو عطف توجه به نصوص رسیده از پیشوایان معصوم (ع) همراه با جستجوی چرایی آنها به‌خصوص نصوصی که در خود آنها به علت حکم یا حق تصریح شده، گامی مؤثر در جهت دستیابی به هدف مورد بحث می‌باشد. کتاب &laquo;علل‌الشرایع&raquo; نگاشته شیخ صدوق به عنوان اولین و ظاهراً تنها اثر در این زمینه، می‌تواند الگوی مناسبی برای ورود به مباحث فلسفی مرتبط با حقوق اسلامی باشد به همین جهت مورد توجه نگارنده قرار گرفت تا ضمن پرداختن به فلسفه تعلیلی احکام ناظر به حق و تکلیف با مورد مطالعه قرار دادن یکی از حقوق معلل در این کتاب، اهمیت آن را آشکار سازد. معرفی نص معلل در مفهوم فقهی آن، تبیین ویژگی تعلیلی کتاب علل‌الشرایع، امکان دستیابی به فلسفه حقوق از رهگذر همین نصوص به رغم دشواری کشف علت یا علت‌ها در نصوص منتسب به شارع، ازجمله گذاره‌هابی است که در این پژوهش مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنان که درخصوص حق زنان نسبت به مهر، علت ذکر شده در پاره‌ای از روایات این کتاب، تصویری از مناسبات فرهنگی و اجتماعی عصر صدور آنها را نشان می‌دهد که می‌تواند در شناخت ماهیت این حق کمک نماید.</span></span></span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><strong><span style="font-size:14px;"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:#00000a"><span style="letter-spacing:-.1pt">A considerable portion of Iran&#39;s laws is rooted in Shia Fiqh (jurisprudence) and is based on four types of evidence, collectively known as Al-Adillah Al-Arba, i.e. the Book of Allah (Qur&rsquo;an), the Sunnah of the Prophet (S), Reason {aql}, and Consensus {ijma}. In traditional ijtihad (independent reasoning), even ijtihad that follows the Usuli paradigm, the reason or reasons for duties and rights are not usually searched, if not completely. The process of discovering the Hukm (command) involves subjecting the Sharia text, received from God to a thorough documentary and proof examination, and invoking it according to established rules. This is while considering the philosophy behind a text has a great impact on understanding it and discovering the true intention of God. To achieve our goal, it is important to pay attention to the texts received from the infallible leaders (PBUH) and seek their reasons, especially the texts that specify the reason for a duty or a right. This step can be effective in achieving the desired outcome. Al-Shaykh al-Saduq&#39;s book Ilal al-sharāyi, the first and only work in this field, can serve as a suitable model for exploring the philosophical issues related to Islamic law. The book has been brought to the author&#39;s attention to examine the philosophy of rulings on rights and duties. Additionally, studying one of the key expository rights in this book highlights its importance. Introducing the expository text in its jurisprudential sense, explaining the expository feature of the book Ilal al-sharāyi, the possibility of reaching the philosophy of law through these texts despite the difficulty of discovering the reason or reasons in the texts attributed to Sharia (the God) are among the propositions that are examined in this research. Several narrations in this work provide insight into the cultural and societal context of the era, thus enabling us to comprehend the concept of dowry as a right for women.</span><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt"></span></span></span></span><br> <br> <span style="color:#00000a">- Amerinia, M B. (2024). An approach to the Expository philosophy of law inspired by the book of Al-Shaykh al-Saduq&#39;s Ilal al-sharāyi (Case study of women&#39;s dowry rights), <i>Journal of Legal Philosophy Studies</i></span><span style="color:black">, </span><span style="color:#00000a">1(1), 1-22.</span></span></strong></span></div> علل‌الشرایع, فلسفه تکالیف, فلسفه حقوق, حق مهر سقوط مهر Ilal al-Sharāyi, Philosophy of Duties, Philosophy of Law, The Right of Dowry, The Fall of Dowry 1 22 http://philosophylawjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-28-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Bagher Amerinia محمدباقر عامری‌نیا mohamadamerinia@gmail.com 1003194753284600196 1003194753284600196 Yes Department of Fiqh & Law, Yasouj branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran. گروه فقه و حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.